Müasir dövrdə tibbin inkişafına və səhiyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının genişlənməsinə baxmayaraq, kişilərin həkimə müraciət etmə tezliyi qadınlarla müqayisədə daha aşağı olaraq qalır. Bir çox hallarda kişilər sağlamlıq problemlərini uzun müddət gizlədir, simptomları görməzlikdən gəlir və yalnız vəziyyət ağırlaşdıqda tibbi yardım almağa qərar verirlər. Bu tendensiya həm fərdi sağlamlıq, həm də ictimai səhiyyə baxımından ciddi narahatlıq doğurur.
Kişilər niyə həkimə gec müraciət edir?
1. “Mən güclüyəm” stereotipi
Bir çox cəmiyyətlərdə kişilərdən güclü, dözümlü və problemlərini özləri həll edən fərd olmaları gözlənilir. Bu sosial stereotiplər bəzi kişilərdə xəstəlik əlamətlərini zəiflik kimi qəbul etməyə səbəb olur və tibbi yardım axtarmağı gecikdirir.
2. Vaxt çatışmazlığı
İş yükü, ailə məsuliyyətləri və gündəlik qayğılar səbəbindən kişilər profilaktik müayinələri təxirə salmağa meylli olurlar. Nəticədə xəstəliklər erkən mərhələdə aşkarlanmır.
3. Qorxu və narahatlıq
Bəzi insanlar diaqnoz almaqdan və ya ciddi xəstəlik aşkarlanacağından qorxurlar. Bu qorxu həkim müayinəsindən yayınmağa səbəb ola bilər.
4. Simptomları əhəmiyyətsiz hesab etmək
Yorğunluq, təzyiq dəyişiklikləri, nəfəs darlığı və ya ağrılar çox vaxt “keçib gedər” düşüncəsi ilə nəzərə alınmır. Halbuki bu əlamətlər ciddi xəstəliklərin ilk siqnalları ola bilər.
5. Profilaktik mədəniyyətin zəif olması
Bir çox kişi yalnız xəstə olduqda həkimə müraciət etməyi düşünür. Halbuki profilaktik müayinələr xəstəliklərin erkən aşkarlanması üçün vacibdir.
Həkimə gec müraciət aşağıdakı problemlərə səbəb ola bilər:
- Ürək-damar xəstəliklərinin gec aşkarlanması;
- Arterial hipertenziyanın nəzarətsiz qalması;
- Şəkərli diabetin ağırlaşmaları;
- Xərçəng xəstəliklərinin gec mərhələdə müəyyən edilməsi;
- Psixi sağlamlıq problemlərinin dərinləşməsi;
- Müalicə xərclərinin və müddətinin artması.
Yaşdan və risk faktorlarından asılı olaraq aşağıdakı yoxlamalar tövsiyə edilir:
- Arterial təzyiqin müntəzəm ölçülməsi;
- Qanda şəkər səviyyəsinin yoxlanılması;
- Xolesterin və lipid profilinin qiymətləndirilməsi;
- Bədən kütlə indeksinin izlənməsi;
- Qaraciyər və böyrək funksiyalarının yoxlanılması;
- Göz və diş müayinələri;
- Prostat sağlamlığı ilə bağlı konsultasiyalar;
- Tövsiyə olunan peyvəndlərin vaxtında qəbul edilməsi.
Kişilər arasında depressiya, stress və narahatlıq halları geniş yayılsa da, bu problemlər çox zaman gizli qalır. Psixoloji dəstək almaq zəiflik deyil, sağlamlığın qorunmasına yönəlmiş məsuliyyətli addımdır.
Kişi sağlamlığının qorunması yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra deyil, xəstəliklərin qarşısının alınması mərhələsindən başlamalıdır. Müntəzəm tibbi müayinələr, sağlam həyat tərzi və vaxtında həkimə müraciət etmək daha uzun və keyfiyyətli həyatın əsas şərtlərindəndir. Unutmaq olmaz ki, erkən diaqnoz bir çox xəstəliklərdə uğurlu müalicənin ən vacib amilidir.Sağlamlıq gücün göstəricisidir. Həkimə vaxtında müraciət etmək isə özünə və ailənə qarşı məsuliyyətin ifadəsidir.
