Bir çox kişi yalnız xəstəlik əlamətləri ortaya çıxdıqda həkimə müraciət edir. Halbuki bir çox ciddi xəstəlik ilkin mərhələdə heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Profilaktik müayinələr sağlamlıq problemlərinin erkən aşkarlanmasına, vaxtında müalicəyə başlanmasına və həyat keyfiyyətinin qorunmasına imkan yaradır. Erkən diaqnostika və müntəzəm skrininq proqramları xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.
Kişilər arasında ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet, hipertoniya, prostat xəstəlikləri və bəzi xərçəng növləri daha çox rast gəlinən sağlamlıq problemlərindəndir. Bu xəstəliklərin əksəriyyəti erkən mərhələdə aşkar edildikdə uğurla idarə oluna və ya müalicə edilə bilər. Profilaktik müayinələr məhz bu məqsədə xidmət edir.
Hər kişinin diqqət etməli olduğu müayinələr
1. Arterial təzyiqin ölçülməsi
Yüksək qan təzyiqi uzun müddət əlamətsiz davam edə bilər və infarkt, insult kimi ağır fəsadlara səbəb ola bilər.
2. Qanda şəkər səviyyəsinin yoxlanılması
Diabetin erkən aşkarlanması böyrək, göz və ürək-damar ağırlaşmalarının qarşısını almağa kömək edir.
3. Xolesterin və lipid profili
Yüksək xolesterin ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Xüsusilə 40 yaşdan sonra mütəmadi yoxlanılması tövsiyə olunur.
4. Prostat vəzinin müayinəsi
50 yaşdan yuxarı kişilərdə, risk qrupuna daxil olanlarda isə daha erkən yaşlarda prostat sağlamlığının qiymətləndirilməsi vacibdir.
5. Kolorektal xərçəng skrininqi
Bağırsaq xərçəngi erkən mərhələdə aşkar olunduqda müalicə şansı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlir.
6. Bədən çəkisi və bel çevrəsinin qiymətləndirilməsi
Piylənmə diabet, hipertoniya və ürək xəstəlikləri üçün əsas risk faktorlarından biridir.
7. Psixi sağlamlığın qiymətləndirilməsi
Stress, depressiya və narahatlıq halları kişilərdə tez-tez gizli qalır. Psixi sağlamlığın mütəmadi qiymətləndirilməsi ümumi rifah üçün vacibdir.
Yaşa görə profilaktik yanaşma
20–39 yaş:**
- Arterial təzyiq nəzarəti
- Bədən kütlə indeksinin qiymətləndirilməsi
- Fiziki aktivlik və qidalanma vərdişlərinin yoxlanılması
- Zərərli vərdişlərin qiymətləndirilməsi
40–49 yaş:
- Ürək-damar riskinin hesablanması
- Qan şəkəri və lipid profili
- Qaraciyər və böyrək funksiyalarının yoxlanılması
50 yaş və yuxarı:
- Prostat müayinələri
- Kolorektal xərçəng skrininqi
- Ürək-damar xəstəlikləri üzrə genişləndirilmiş müayinələr
Profilaktik müayinələr xəstəliklərin qarşısını almağın ən effektiv yollarından biridir. Bir neçə saatlıq müayinə gələcəkdə aylarla davam edən müalicə və ciddi sağlamlıq problemlərinin qarşısını ala bilər. Sağlam həyat tərzi, düzgün qidalanma, fiziki aktivlik və mütəmadi tibbi yoxlamalar uzun və keyfiyyətli həyatın əsas şərtlərindəndir. Kişi sağlamlığı yalnız xəstəlik zamanı deyil, sağlam olduğunuz dövrdə də qorunmalıdır. Müntəzəm profilaktik müayinələr gələcəyinizə qoyulan ən dəyərli sərmayədir.
